ขูดหินปูน

คราบจุลินทรีย์เป็นคราบเหนียวที่มีแบคทีเรีย หากแปรงฟันและทำความสะอาดซอกฟันไม่หมด คราบนี้แข็งตัวเป็นหินปูนได้ และทำให้ทำความสะอาดฟันยากขึ้น

หินปูนที่สะสมเหนือขอบเหงือกทำให้เหงือกบวมและเลือดออกง่าย ซึ่งเป็นระยะแรกของโรคเหงือกที่เรียกว่าเหงือกอักเสบ

การขูดหินปูนคือการทำความสะอาดฟันเพื่อเอาคราบจุลินทรีย์และหินปูนที่เกาะบนฟันออก ในระยะเหงือกอักเสบ โรคยังกลับคืนได้ และมักดีขึ้นด้วยการทำความสะอาดโดยทันตบุคลากรร่วมกับการแปรงฟันและทำความสะอาดซอกฟันทุกวัน

หากปล่อยจนเป็นโรคปริทันต์ อาจสูญเสียเนื้อเยื่อและกระดูกที่รองรับฟันจนฟันโยก และอาจต้องรักษาเพิ่ม เช่น ทำความสะอาดใต้เหงือก ควรพบทันตแพทย์เมื่อเหงือกเลือดออกขณะแปรงฟัน เหงือกบวมเจ็บ หรือมีกลิ่นปาก และควรรีบมาถ้าเหงือกบวมเจ็บมาก หรือฟันโยก

ทันตแพทย์ตรวจฟันและเหงือกก่อน แล้วใช้เครื่องมือเอาคราบจุลินทรีย์และหินปูนบนผิวฟันและบริเวณขอบเหงือกออก จากนั้นจึงขัดผิวฟัน ระหว่างตรวจ ทันตแพทย์จะดูฟันผุและปัญหาอื่นที่ต้องรักษาต่อด้วย

ถ้าเหงือกอักเสบจนเกิดร่องลึกระหว่างเหงือกกับฟัน การขูดหินปูนตามปกติอาจไม่พอ ทันตแพทย์อาจต้องทำความสะอาดใต้เหงือกลงไปถึงก้นร่องและเกลาผิวรากฟันให้เรียบ (scaling and root planing) เพื่อให้เหงือกกลับมายึดกับฟัน งานนี้อาจต้องฉีดยาชาเฉพาะที่และแบ่งทำมากกว่า 1 ครั้ง

เหงือกที่อักเสบมักมีเลือดออกง่าย หลังขูดหินปูนจึงอาจมีเลือดซึมหรือเหงือกเจ็บเล็กน้อย และอาจเสียวฟันได้ ถ้าทำความสะอาดใต้เหงือก อาจปวดราว 1–2 วัน เสียวฟันได้นานถึงประมาณ 1 สัปดาห์ และเหงือกอาจบวม เจ็บ หรือมีเลือดออก ทันตแพทย์อาจให้ยาหรือน้ำยาบ้วนปาก ใช้ตามที่สั่ง

หลังทำความสะอาดใต้เหงือก ทันตแพทย์มักนัดกลับมาดูว่าเหงือกหายดีไหมและวัดความลึกของร่องเหงือกอีกครั้ง ถ้าร่องยังลึกอาจต้องรักษาเพิ่ม

ไม่มีรอบเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน ทันตแพทย์จะแนะนำนัดครั้งถัดไปตามสุขภาพฟันและเหงือกของแต่ละคน NHS ระบุช่วงห่างของการตรวจฟันไว้ตั้งแต่ 3 เดือนถึง 2 ปี คนที่สุขภาพช่องปากดีมักตรวจทุก 12–24 เดือน ส่วนเด็กอายุต่ำกว่า 18 ปีไม่ควรห่างเกิน 1 ปี คนที่มีหินปูนสะสมเร็วหรือเป็นโรคเหงือกอาจต้องมาบ่อยกว่านั้น

วงเงินประกันสังคม 900 บาท/ปีสำหรับอุด ขูด ถอน ไม่สะสมข้ามปี ถ้าใช้สิทธิอยู่ ตรวจวงเงินคงเหลือกับสาขาก่อนนัด

แปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์อย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง แปรงเสร็จให้บ้วนยาสีฟันทิ้งโดยไม่ต้องบ้วนน้ำตาม และไม่ใช้น้ำยาบ้วนปากทันทีหลังแปรง ทำความสะอาดซอกฟันด้วยไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟันทุกวัน งดสูบบุหรี่ และมาตรวจฟันตามที่ทันตแพทย์แนะนำ